Raška pre Stefana Nemanje: zaboravljeni sjaj dinastije Vukanović | HistoryCast 159

Poslednje karte za HistoryCast Nedeljom uživo 7. oktobra u 19:30 u Akademiji 28 na https://tickets.rs/event/historycast_beograd_od_kasabe_do_metropole__28334

i

za HistoryCast u MTS dvorani u Beogradu, 2. novembra https://tickets.rs/event/historycast_live_srbi_i_hrvati_istorija_27648

Pre Nemanjića, srpskim zemljama vladala je dinastija čije je ime danas manje poznato, ali čija je uloga u stvaranju temelja srednjovekovne Srbije bila presudna. Od kraja XI do druge polovine XII veka, Raškom vladaju Vukanovići.

Njihova istorija počinje sa velikim županom Vukanom, čovekom koji se krajem XI veka pojavljuje na čelu Raške u vreme kralja Konstantina Bodina. Vukan će ubrzo postati jedan od najmoćnijih srpskih vladara svog vremena i najopasniji protivnik Vizantije na njenim zapadnim granicama. Ratovao je protiv cara Aleksija I Komnina, prodirao duboko u vizantijske oblasti, zauzeo i spalio Lipljan, a njegova vojska stizala je do Vranja, Pologa i Skoplja.

Posle jednog od sukoba sa Vizantijom morao je da preda taoce, među kojima su bili njegovi sinovci Uroš i Stefan Vukan. Posle Vukanove smrti, početkom XII veka, počinje složena borba za vlast u Raškoj. U njoj se smenjuju Zavida, Uroš I i Stefan Vukan, dok se Raška nalazi između dve velike sile – Vizantije i Ugarske. Uroš I pokušava da se oslobodi vizantijske vrhovne vlasti i oslanja se na Ugarsku. Njegova ćerka Jelena postaje ugarska kraljica kao supruga Bele II, a njen brat Beloš izrasta u jednog od najmoćnijih ljudi ugarskog kraljevstva – bana Hrvatske i Slavonije i palatina Ugarske.

Beloš održava veze sa Venecijom, Normanima, Nemačkom i pre svih Kijevskom Rusijom. Urošev sin Uroš II nastavlja politiku otpora Vizantiji. Car Manojlo I Komnin više puta pohodi Rašku. Godine 1149. zauzima Ras, a 1150. godine dolazi do velike bitke na Tari, u kojoj vizantijska vojska pobeđuje Uroša II i njegove ugarske saveznike.

Uroš II će još nekoliko puta biti smenjivan i vraćan na vlast, dok će se njegova braća Beloš i Desa uključivati u borbu za srpski presto. Dolazak Stefan Nemanja na presto po tradiciji predstavlja kraj epohe Vukanovića i početak vladavine dinastije Nemanjića koja će u naredna dva veka stvoriti jednu od najmoćnijih država srednjovekovnog Balkana. Međutim, po svemu sudeći, Vukanovići i Nemanjići su zapravo bilo jedna dinastija, sa istim korenom. Ko su zapravo bili Vukanovići? Kako je Vukan postao veliki župan? Zašto su Raška i Duklja bile povezane? Kako su Vizantija i Ugarska uticale na borbe za srpski presto? Ko je prva srpska princeza oslikana na fresci pre svih Nemanjića? I kako je iz ove dinastije i njenih porodičnih veza izrastao Stefan Nemanja? U novoj epizodi HistoryCast-a – Vukanovići, Srbija pre Nemanjića sa Nikolom Đukićem i Nikolim Piperskim.