Car Dušan i manastir Svetih Arhangela | HistoryCast nedeljom

🛍️ HistoryCast prodavnica na internetu👉 https://podmedia.rs/historycast/
🎁 _Naručene proizvode šaljemo nedeljno, kurirskom službom_

*Podržite nas i na Patreonu* ➡️ https://www.patreon.com/c/HistoryCast

Sredinom XIV veka, u trenutku kada se srednjovekovna Srbija prostire od Dunava do Egeja, car Stefan Dušan započinje gradnju svoje najambicioznije zadužbine nadomak Prizrena. Manastir Svetih Arhangela nastaje u vremenu kada se država Nemanjića preobražava u carstvo, a Prizren postaje jedan od ključnih gradova te nove političke stvarnosti. U takvom prostoru i takvom trenutku nastaje carska lavra: Manastir zamišljen kao duhovno središte, ali i kao vidljivi izraz ideje o srpskom carstvu.
Kompleks Svetih Arhangela bio je među najmonumentalnijim manastirskim kompleksima, vrhunac graditeljskih poduhvata svog vremena na Balkanu. Velika crkva, posvećena Svetim Arhangelima Mihailu i Gavrilu, podignuta je kao grobna crkva cara Dušana, dok su oko nje nastajali konaci, trpezarija, bolnica i čitav organizovani manastirski prostor koji je trebalo da funkcioniše kao carska lavra. Time je Dušan sledio obrazac velikih vladarskih zadužbina u pravoslavnom svetu, ali i jasno pokazivao političku snagu države koju je stvorio.
Upravo tu je 1355. godine i sahranjen. Grob srpskog cara nalazio se u samom srcu njegove zadužbine, u crkvi podignutoj da traje i da čuva sećanje na vladara koji je Srbiju doveo do njenog najvećeg teritorijalnog obima.
Istorija manastira, međutim, ubrzo prati istoriju zemlje u kojoj je nastao. Nakon osmanskog osvajanja, kompleks Svetih Arhangela biva razoren. Njegov kamen se raznosi i koristi za gradnju drugih objekata u Prizrenu, uključujući i Sinan-pašinu džamiju i Vezirov most. Carska crkva nestaje iz prostora, ali ne i iz istorijskog pamćenja. Nakon ponovnog rušenja i pljačkanja 1999. i 2004. godine, manastir se obnavlja i funkcioniše kao aktivan muški manastir Eparhije raško-prizrenske. Za mnoge značajne fragmente danas se čak i ne zna gde su, baš zbog razaranja, pljačkanja i raznošenja arheološkog materijala.
Arheološka istraživanja i fragmenti koji su sačuvani danas omogućavaju da se rekonstruiše veličina tog poduhvata i mesto koje je manastir imao u političkom i kulturnom pejzažu srednjovekovne Srbije. Sveti Arhangeli tako ostaju jedna od ključnih tačaka za razumevanje Dušanove epohe, vremena kada su se u jednoj zadužbini susreli carstvo, vera, umetnost i ambicija jednog vladara da svoju državu upiše u širu istoriju pravoslavnog sveta.
O manastiru Svetih Arhangela, njegovom nastanku, razaranju i značenju u istoriji Srbije razgovaraju istoričari umetnosti dr Jovana Milovanović i dr Nikola Piperski.

🔔 Pretplatite se na kanal i uključite obaveštenja kako biste bili u toku sa novim epizodama!
📩 Pišite nam utiske u komentarima, vaša mišljenja, kritike i predloge.

Pratite nas i na društvenim mrežama - linkovi u opisu videa ⬇️

00:00 Gledaćete
02:50 Izgradnja i rušenje, izgled manastirskog kompleksa
13:16 Profesor Radoslav Grujić - pronalazak groba cara Dušana; stradanje u pogromima devedesetih i dvehiljaditih
22:20 Šta o izgledu manastira i crkve znamo i kako je osnovan manastir Svetih Arhangela
32:45 Proglašenje carstva, isihazam i izgradnja Dušanove zadužbine
45:01 Percepcija cara Dušana kroz njegovu ličnu duhovnost; grob cara Dušana i prikazi u crkvi; proskineza
56:13 Odstupanje od uobičajenih sahrana Nemanjića
1:01:20 Arhanđeli Mihailo i Gavrilo; Bogorodica - posveta i vizuelna retorika pravoslavne ikone
1:06:01 Dekoracija poda - mozaik, skulptura, simbolika, kolorit
1:18:24 Izgled crkve - šta znamo a šta pretpostavljamo; crkva Svetog Nikole; rozete i uređenje crkava i dvorova po pravoslavnom isihazmu
1:29:07 Jakov Svetogorac - minijatura
1:30:37 Iskopavanja carskog mauzoleja u Kraljevini Jugoslaviji i druga sahrana cara Dušana
1:41:07 Posmrtni ostaci cara Dušana - put do Crkve Svetog Marka

******

HistoryCast na društvenim mrežama:

🔗https://www.facebook.com/historycast.rs
🔗https://www.instagram.com/historycast_rs/
🔗https://x.com/HistoryCast_rs

******

Slušajte nas i na audio platformama:


Spotify
https://open.spotify.com/show/3YiiOlZQ47jSrZLnaWZqIQ


Apple Podcast
https://podcasts.apple.com/us/podcast/historycast/id1669889519


Google Podcasts
https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9tZWRpYS5yc3MuY29tL3JzLWhpc3RvcnljYXN0L2ZlZWQueG1s